HOUT

Hout is een prachtig bouwmateriaal. Het heeft goede kwaliteiten wat betreft sterkte van het materiaal, warmte-isolatie en mogelijkheden in de constructie.

Hout dat al eens dienst gedaan heeft kan dikwijls goed opnieuw gebruikt worden (sloophout).

Hout is ook grondstof voor allerlei soorten plaatmateriaal.

GROEI VAN HOUT

Behalve in de lengte groeit een boom ook in de breedte waardoor bomen dikker worden. De groei vindt plaats in een dunne laag cellen onder de bast, cambiumcellen genaamd. Deze cambiumcellen delen zich voortdurend en vormen naar binnen toe hout en naar buiten toe de bast. Naar binnen toe vindt men eerst een laag nog levende cellen, het spinthout. Deze cellen zorgen voor het vochttransport in de stam. Verder naar binnen vindt men het kernhout dat voor de bouw gebruikt worden kan. Het kernhout is meestal donkerder van kleur dan spinthout omdat allerlei stoffen zich in het dode hout hebben afgezet.

BEHANDELING VAN HOUT

Voor hout is het van groot belang hoe het behandeld wordt. Een boom hoort niet gekapt te worden in een seizoen waarin de boom in volle groei is en vol sappen.

Vroeger legde men de gekapte stammen langdurig in het water en droogde daarna in de wind. Het wateren onttrekt de meeste voedingssappen uit het hout. Voor bomen schadelijke schimmels en insecten leven van zulke voedingssappen.

Tegenwoordig wordt het versgekapte hout in heteluchttunnels gedroogd. Omdat dit droogproces versneld afloopt, geeft dit een mindere kwaliteit hout. Het hout kan bijvoorbeeld later krom trekken of scheurtjes vertonen.

DUURZAAMHEID VAN HOUT

Voor de indeling in duurzaamheid van hout wordt uitgegaan van hoe lang hout in een gematigd klimaat en in contact met de grond goed blijft.

De indeling geldt voor het kernhout en niet voor het spinthout dat van minder kwaliteit is.

Zeer duurzaam (25 jaar of langer) zijn o.a. de volgende houtsoorten: iroko, merbau, teak.

Duurzaam (15 tot 25 jaar) zijn: Western red cedar, Californian redwood, eiken, Amerikaans mahonie, sipo mahonie, donkerrode meranti.

Matig duurzaam (10 tot 15 jaar) zijn: grenen, lariks, Oregon pine.

Weinig duurzaam (5 tot 10 jaar) is: vuren.

Van groot belang is waar het hout gegroeid is. Vuren dat zeer snel gegroeid is in een warm klimaat is meestal weinig duurzaam. Maar vuren dat hoger in de bergen of in een kouder klimaat langzamer groeide is veel duurzamer.

VERDUURZAMING VAN HOUT

Men past allerlei soorten van verduurzaming van hout toe. Meestal wordt een verduurzamingsmiddel met vacuum- en drukmethoden diep in het hout gebracht en later gefixeerd.

De meest toegepaste verduurzamingsmiddelen zijn creosootolie en wolmanzouten.

Creosootolie is een destillaat van steenkoolteer.

Wolmanzouten zijn metaaloxiden van koper, chroom of arseen.

Al deze verduurzamingsmiddelen vallen onder de Wet bestrijdingsmiddelen en bij te nauw contact gevaarlijk voor plant, dier en mens.

Creosootolie en carbolineum bevatten hoge concentraties van de kankerverwekkende polycyclische aromatische koolwaterstoffen (pak’s).

Een minder schadelijk verduurzamingsmiddel is beukenhoutpek of Stockholmerteer dat gemaakt wordt uit beukenbladeren en beukenschors. Beukenhoutpek bevat minder kankerverwekkende stoffen dan carbolineum en creosootolie en is biologisch afbreekbaar.

Boriumzouten zijn relatief onschadelijke impregneringszouten.

VOCHTIGHEID VAN HOUT

Tijdens de groei neemt hout veel water op. Het houtvochtgehalte geeft aan hoe droog of vochtig hout is. Vers gekapt hout kan meer dan 100% vocht bevatten. Tegenwoordig wordt het meeste hout kunstmatig gedroogd tot het een vochtgehalte heeft dat geschikt is voor een bepaalde toepassing.

Hout dat gebruikt wordt voor een bouwtoepassing moet droog opgeslagen worden.

Voor constructies buiten is wenselijk 18% vocht (plus of min 2%).

Voor buitendeuren is wenselijk 13% (plus of min 2%).

Voor de meeste constructies binnen is wenselijk ca. 11-14%.

BEHEER VAN BOSSEN

Oerwouden van bomen zijn de longen van de aarde. Ze leveren een groot aandeel in de zuurstofproductie in de atmosfeer. Geleidelijk aan zijn steeds meer oerbossen verdwenen. Terwijl de bossen sterven, groeien de woestijnen wereldwijd.

Hout leent zich goed als natuurlijk bouwmateriaal, maar vraagt wel om een verantwoord beleid wat betreft kappen en nieuw beplanten van bossen. Bij een goed beheer is de houtvoorraad onuitputtelijk.